Phần đọc TOPIK I có một dạng câu mà người Việt hay mất điểm dù đọc hiểu gần hết bài: đọc một tờ thông báo, một tin nhắn hay một mẩu quảng cáo ngắn, rồi chọn câu đúng với nội dung. Bài đọc dễ, từ vựng quen, vậy mà vẫn chọn sai. Lý do hầu như không nằm ở từ vựng mà ở một cái bẫy rất đều đặn của người ra đề: đáp án đúng thường nói lại bằng từ khác, còn đáp án sai thường chép nguyên từ trong bài nhưng đổi một chi tiết. Ai chọn theo kiểu "thấy chữ giống thì chọn" là rơi đúng vào bẫy. Bài này phân tích cách bẫy hoạt động, các cặp từ được nói lại hay gặp, và cách làm để không bị lừa.
Bẫy hoạt động thế nào: một ví dụ
Đây là một tờ thông báo kiểu đề thi (tự soạn để minh hoạ):
- 한국어 말하기 대회
- 날짜: 10월 12일(토) 오후 2시
- 장소: 시민회관 3층
- 대상: 한국어를 배우는 외국인
- 신청: 9월 30일까지 이메일로
- 참가비: 없음
Bốn lựa chọn:
- 대회는 일요일 오후에 합니다.
- 참가하는 사람은 돈을 내야 합니다.
- 이메일을 보내면 신청할 수 있습니다.
- 한국 사람도 대회에 참가할 수 있습니다.
Đáp án đúng là câu 3. Hãy để ý: câu 3 không có chữ 신청: 이메일로 nguyên dạng, mà nói lại thành "gửi email thì đăng ký được". Ngược lại, câu 1 có 오후 giống bài nhưng đổi thứ Bảy thành Chủ nhật. Câu 2 lấy ý "phí tham gia" nhưng đảo nghĩa. Câu 4 lấy chữ 대회, 참가 nhưng đổi đối tượng. Ba câu sai đều "trông giống bài" hơn câu đúng.
Các cặp nói lại hay gặp nhất
Người ra đề có một kho cách nói lại khá cố định. Thuộc bảng này là thấy đáp án đúng nhanh hơn hẳn:
| Trong bài | Trong đáp án | Nghĩa |
|---|---|---|
| 무료, 참가비 없음 | 돈을 내지 않아도 됩니다 | miễn phí |
| 매주 토요일 | 일주일에 한 번 | mỗi tuần một lần |
| 선착순 20명 | 먼저 신청한 20명만 | 20 người đăng ký trước |
| 예약 필수 | 미리 예약해야 합니다 | bắt buộc đặt trước |
| 누구나 | 아무나, 모든 사람 | ai cũng được |
| 휴관, 휴무 | 문을 닫습니다, 쉽니다 | nghỉ, đóng cửa |
| 접수 | 신청 | nhận đơn, đăng ký |
| 마감 | 끝납니다 | hết hạn |
| 문의 | 물어보다, 질문하다 | hỏi thông tin |
| 반드시, 꼭 | -아야/어야 합니다 | nhất định phải |
Các từ ở cột trái là từ Hán Hàn ngắn gọn dùng trên giấy tờ, cột giữa là cách nói thường. Người Việt có lợi thế với cột trái vì nhiều từ đoán được từ âm Hán Việt: 무료 (vô liệu), 휴관 (hưu quán), 접수 (tiếp thụ), 필수 (tất tu). Dùng lợi thế này để hiểu bài, nhưng nhớ rằng đáp án đúng sẽ quay về cách nói thường.
Năm chi tiết người ra đề hay đổi
Khi so một đáp án với bài, đừng so cả câu. Hãy so đúng năm loại chi tiết sau, vì đây là chỗ người ra đề hay "đổi một chữ":
- Ngày, thứ, giờ. 토 thành 일, 오전 thành 오후, "đến ngày 30" thành "từ ngày 30".
- Tiền. Miễn phí thành phải trả, giảm giá cho ai thành giảm giá cho tất cả.
- Đối tượng. "Người nước ngoài học tiếng Hàn" thành "ai cũng được", "học sinh" thành "người lớn".
- Nơi chốn, cách thức. Đăng ký qua email thành đăng ký trực tiếp, tầng 3 thành tầng 1.
- Có/không, phải/không cần. -아야 합니다 (phải) và -지 않아도 됩니다 (không cần) là cặp bị đảo nhiều nhất.
Một chi tiết hay bị bỏ qua: các từ 이상, 이하, 미만 khi nói về tuổi hay số người. 이상 là "từ... trở lên" (tính cả số đó), 미만 là "dưới" (không tính số đó). Đề thi thích đổi 이상 thành 미만 vì người học hay đọc lướt qua.
Tin nhắn và thư ngắn: bẫy nằm ở ai làm gì
Với dạng tin nhắn, chi tiết bị đổi thường là người làm hành động. Ví dụ tin nhắn:
민수 씨, 내일 약속 시간을 3시에서 4시로 바꿔도 될까요? 제가 회의가 늦게 끝나서요.
Đáp án đúng có thể là 약속 시간이 한 시간 늦어졌습니다 hoặc 이 사람은 내일 회의가 있습니다. Đáp án sai thường là 민수 씨가 회의 때문에 약속을 바꿨습니다: đủ các chữ trong bài, nhưng người có cuộc họp là người nhắn chứ không phải Minsu. Đọc tin nhắn, luôn xác định ai gửi, ai nhận, ai gặp chuyện.
Cũng để ý đuôi -아/어서요 ở cuối tin nhắn trên: nó đưa ra lý do. Câu hỏi về "vì sao" trong đề hầu như luôn dựa vào câu có đuôi này hoặc -기 때문에.
Thứ tự làm bài để không bị lừa
- Đọc bốn đáp án trước, gạch chi tiết. Mỗi đáp án gạch đúng một chi tiết thuộc năm loại ở trên: ngày, tiền, đối tượng, cách thức, phải hay không.
- Quay lại bài, tìm đúng dòng chứa chi tiết đó. Thông báo thường có tiêu đề từng dòng như 날짜, 장소, 대상, 신청, nên tìm rất nhanh.
- Loại đáp án sai trước. Câu nào đổi chi tiết thì gạch ngay, đừng cố chứng minh câu đúng.
- Nghi ngờ câu chép nguyên từ. Nếu một đáp án giống bài tới từng chữ, hãy kiểm tra lại chi tiết của nó thật kỹ trước khi chọn.
Phần đọc TOPIK I dễ ở đầu và khó dần về cuối. Dạng thông báo, tin nhắn thường nằm ở nửa đầu, nên làm nhanh mà chắc ở đây là để dành thời gian cho các bài dài phía sau.
Lỗi người Việt hay mắc
- Chọn theo "cảm giác giống". Mắt thấy chữ quen là tin. Đây chính là thứ cái bẫy nhắm vào.
- Dùng kiến thức ngoài bài. Một đáp án đúng với đời thật nhưng bài không nói tới vẫn là đáp án sai. Ví dụ bài không nhắc gì đến đỗ xe mà đáp án nói "có chỗ đỗ xe" thì loại.
- Đọc lướt đuôi phủ định. -지 않아도 됩니다 và -아야 합니다 chỉ khác ở phần đuôi. Đọc vội là đảo nghĩa.
- Học từ Hán Hàn nhưng không học cách nói thường. Biết 무료 mà không nhận ra 돈을 내지 않아도 됩니다 là nghĩa của nó thì bài hiểu mà đáp án không hiểu.
Cách luyện riêng cho dạng này
Lấy một đề cũ, với mỗi câu thuộc dạng này, sau khi làm xong hãy viết ra cặp "bài nói gì, đáp án nói lại thế nào". Sau mười đề, bạn sẽ có một sổ cặp nói lại của riêng mình và nhận ra người ra đề lặp lại nhiều hơn bạn tưởng. Một bài tập ngược cũng rất hiệu quả: tự soạn một thông báo ngắn, rồi tự viết ba đáp án sai bằng cách đổi một chi tiết. Khi đã biết cách đặt bẫy, bạn sẽ khó bị bẫy. Các đề TOPIK cũ được công bố công khai trên trang chính thức của kỳ thi, nên tra ở đó để có đề thật. Luyện có giới hạn thời gian thì vào phần thi thử trên Ngôn Ngữ Hàn.
Câu hỏi thường gặp
Làm câu chọn nội dung đúng trong TOPIK I đọc thế nào cho nhanh?
Đọc bốn đáp án trước và gạch một chi tiết ở mỗi câu như ngày, tiền, đối tượng. Sau đó tìm đúng dòng chứa chi tiết đó trong bài để so, loại câu sai trước.
Vì sao đáp án giống bài nhất lại hay sai?
Người ra đề thường chép nguyên từ trong bài vào đáp án sai và chỉ đổi một chi tiết, còn đáp án đúng được nói lại bằng từ khác. Câu nào giống bài tới từng chữ thì phải kiểm tra kỹ hơn.
무료 trong thông báo tiếng Hàn nghĩa là gì?
무료 là miễn phí. Trong đáp án, nó hay được nói lại thành 돈을 내지 않아도 됩니다 (không cần trả tiền).
이상, 이하, 미만 khác nhau thế nào?
이상 là từ số đó trở lên, 이하 là từ số đó trở xuống, cả hai đều tính số đó. 미만 là dưới số đó và không tính số đó.
Tìm đề TOPIK cũ ở đâu để luyện?
Các đề cũ được công bố trên trang chính thức của kỳ thi TOPIK. Nên lấy đề ở đó thay vì bản chép lại trôi nổi, vì bản chép hay sai đáp án.
